افزايش قيمت نفت در يكسال گذشته آنقدر حاد و شديد بوده است كه نگرانى كشورهاى مصرف كننده و نهادهاى بين المللى از جمله صندوق بين المللى پول را به دنبال داشته است.
در باره علت اين افزايش قيمت كه معادل ۲۵ دلار در هر بشكه است گمانه زنيهاى مختلف و متفاوتى در داخل و خارج به ويژه در اروپا و آمريكا زده شده است. گمانه زنى هايى كه هدف آن عمدتاً به سمت «پرونده هسته اى ايران» نشانه رفته و هر سطح از اين افزايش قيمت را به آن نسبت مى دهند.
نگاهى به رسانه ها و شبكه هاى خبرى جهان در طول سه سال گذشته نشان مى دهد كه تحولات قيمتى بازار نفت برخلاف آنچه اكنون مطرح شده، دلايل ديگرى جز «پرونده هسته اى ايران»دارد.رشد قيمت نفت در بازارهاى جهانى عملاً از زمانى آغاز شد كه خاورميانه ـ كه حدود ۶۰ درصد ذخاير نفتى جهان و در درون آن خليج فارس كه ترانزيت بيش از ۲۰ درصد نفت دنيا را در اختيار دارد ـ وارد مرحله اى شدند كه مى توان آن را «مرحله ناامنى»ناميد.
«نا امن»كردن اين منطقه كه كليد آن از زمان شروع جنگ عراق زده شد باعث شده است كه قيمت نفت طى سه سال گذشته بيش از سه برابر افزايش يابد و قيمت آن از ۲۵ دلار به ۷۵ دلار در هر بشكه برسد. اما به نظر مى آيد كه سياستگذاران جهانى براى گمراه كردن «دلايل افزايش قيمت نفت» و مخفى كردن «عوامل آن»، نعل وارونه مى زنند تا كسى نتواند علت رشد واقعى قيمت نفت را بيابد. از اين رو مدام بر طبل «پرونده هسته اى ايران» مى كوبند كه توجه همه به آن جلب شود تا «مسبب اصلى» يافت نشود.
اما برخلاف آنچه كه مطرح است نگاهى به تحولات بازار نفت نشان مى دهد كه تأثير پرونده هسته اى ايران بر رشد قيمت نفت خيلى كمتر از آن است كه در رسانه هاى خارجى طرح مى شود. زيرا شيب سير پرونده هسته اى ايران كه از اواسط سال ۱۳۸۲ آغاز شده بر خلاف شيب قيمت نفت، كند و در برخى مواقع هم صفر بوده است، مضافاً آنكه نوع نفت صادراتى ايران كه اكثراً نفت خام سنگين است به گونه اى است كه نمى تواند رشد قيمتى آن تأثير بسزايى بر بازار جهانى نفت كه عمدتاً به دنبال نفت سبك و شيرين است داشته باشد، زيرا اگر داشت فاصله قيمتى آن با رشد قيمت جهانى مدام گسترش نمى يافت و به بيش از ۱۰ دلار در هر بشكه نمى رسيد. در حاليكه در همين مدت قيمت جهانى نفت به دلايل ديگرى از جمله كاهش ذخاير نفتى آمريكا به تدريج رو به افزايش بوده است.
از اين رو تحليلگران و كارشناسانى كه به دنبال واقعيتهاى بازار نفت هستند بهتر است براى پيدا كردن مسبب اصلى افزايش قيمت نفت به قبل از حمله آمريكا به عراق و روى كار آمدن كابينه نفتى در ايالات متحده برگردند. زمانى كه قيمت نفت زير ۲۵ دلار در هر بشكه بود و رئيس جمهورى آمريكا با وعده نگهدارى قيمت نفت به عراق حمله برد.
اما به قول استيگليتز «آنچه رخ داد تماماً به نفع دوستان بوش»بود. زيرا كسى كه به دنبال كاهش قيمت نفت است بر طبل جنگ آن هم در منطقه خاورميانه و خليج فارس نمى كوبد.