اولين لايحه بودجه دولت احمدي نژاد از همان اولين روز تقديم به مجلس زير چشمان تيز بين كارشناسان و منتقدان دولت قرار گرفت . ساعاتي پس از تقديم لايحه كه بر پيشاني آن مهر " بودجه عملياتي " خورده است ، دو انتقاد بسيار سنگين بر اين لايحه از طرف نمايندگان مجلس وارد شد . برخي از نمايندگان مجلس كه نسبت به اين لايحه موضع مخالف گرفته بودند رسما اعلام كردند كه " رقم بودجه بالا است " و آن را كاهش خواهند داد و برخي ديگر آن را اسمي " بودجه عملياتي " خواندند و رسما آن را " تداوم بودجه سالهاي گذشته " دانستند .
فرهاد رهبر ، رييس سازمان مديريت و برنامه ريزي ، كمتر از 12 ساعت به اين دو انتقاد گزنده جواب سياسي داد . او در پاسخ به انتقاد اول گفت : رقم بودجه را اگر مجلس زياد نكند آن را كاهش نخواهد داد ، و در پاسخ به انتقاد دوم هم گفت : منتقدان بودجه عملياتي را تعريف كنند .
ولي منتقدان اين لايحه فقط از درون مجلس نبودند چون صفار هرندي ، وزير ارشاد و فرهنگ دولت احمدي نژاد هم از كاهش بودجه فرهنگي به شدت گله مند شده بود و اين گله مندي را هم به ظرافت به كميسيون فرهنگي مجلس كشاند و صداي آنها هم از كاهش بودجه فرهنگي كشوردر سال 1385 درآمد .
اما به نظر مي ايد كه پشت پرده دعواي مجلس با دولت بر سر بودجه منظره ديگري پنهان است ، منظره اي كه در صورت عيان شدن مي تواند به شفاف سازيهاي بودجه كمك شاياني كند . ولي قبل از ورود به بحث لازم است نكته اي طرح شود تا به اين شفاف سازي كمك كند .
بودجه در هر نظامي ابزاري در دست دولت است كه مي تواند با آن به ارتقاء بخشي كمك كند و يا انكه ان را تنزل دهد . از همين رو در بعضي اوقات رييس دولت و يا حتي مجلس كه مسئول رسيدگي و تصويب بودجه سالانه است با استفاده از اين ابزار به تسويه حساب هاي سياسي و يا بخشي مي پردازند و به آن عينيت مي بخشند . به همين خاطر است كه مي توان بودجه را " يقه گيري سياسي " هم ناميد . براي مثال در سالهاي گذشته دولت و مجلس وقت " تسويه حساب هاي سياسي " خود با دستگاههايي مانند صدا و سيما ، شوراي نگهبان و كميته امداد را در لوايح بودجه منظور مي كردند كه در نهايت با ريش سفيدي مجمع تشخيص مصلحت نظام خاتمه مي يافت .
با توجه به اين توضيح اكنون مي توان به بررسي بودجه پيشنهادي تعدادي از نهادها و دستگاهها در سال آينده و مقايسه آن با امسال پرداخت و ببينيم كه دولت تا چه اندازه " تسويه حساب سياسي " و يا " خدمت سياسي " كرده است .
در بررسي هايي كه در خصوص بودجه 20 دستگاه صورت گرفته نشان مي دهد كه " دادستاني ويژه روحانيت " با 113 درصد افزايش و " مجلس شوراي اسلامي " با 19 درصد كاهش ، بالاترين و پايين ترين بودجه را در سال 85 به خود اختصاص داده اند . در اين زمينه نكته قابل توجه افزايش كمي بودجه حوزه علميه قم و نيز موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) وابسته به ايت الله مصباح يزدي است . رشد بودجه مركز خدمات حوزه هاي علميه 108 درصد و مركز خدمات حوزه علميه قم 39 درصد بوده است . همچنين بودجه موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) 6/34 درصد رشد داشته است . در كل بودجه مربوط به حوزه هاي علميه رشد قابل توجهي داشته است .
از سوي ديگر رشد بودجه شوراي نگهبان در سال اينده 17 درصد ، نهاد رياست جمهوري 57 درصد و نيروي انتظامي 34 درصد است ولي بودجه نمايندگي ولي فقيه در سپاه پاسداران 2دهم درصد كاهش داشته است .
جدول زير به مقايسه بودجه مصوب دستگاههاي منتخب در سال 1384 و بودجه پيشنهادي در لايحه بودجه سال 1385 پرداخته است :
(ميليون ريال)
|
دستگاه |
مصوب 84 |
لايحه 85 |
درصد رشد |
|
مجمع تشخيص مصلحت نظام |
50240 |
58994 |
4/17 |
|
مجمع تشخيص مصلحت نظام – مركز تحقيقات استراتژيك |
16066 |
17170 |
8/6 |
|
مجلس شوراي اسلامي |
435839 |
350001 |
5/19- |
|
مجلس شوراي اسلامي – مركز پژوهشها |
30074 |
30300 |
75/. |
|
مجلس شوراي اسلامي – كتابخانه و مركز اسناد |
18385 |
19070 |
7/3 |
|
مجلس شوراي اسلامي – كمك به اشخاص حقيقي و حقوقي |
30000 |
30000 |
0 |
|
شوراي نگهبان |
157434 |
184398 |
1/17 |
|
نيروي انتظامي |
9360250 |
12612000 |
34 |
|
سازمان عقيدتي و سياسي نيروي انتظامي |
22500 |
23000 |
5/4 |
|
سازمان حفاظت و اطلاعات نيروي انتظامي |
22500 |
24500 |
8/8 |
|
دادستان ويژه روحانيت |
18737 |
40001 |
4/113 |
|
هزينه هاي بسيج |
1723420 |
1734017 |
6/. |
|
نمايندگي ولي فقيه در سپاه |
36620 |
36520 |
2/.- |
|
دفتر تبليغات حوزه علميه قم |
158800 |
238808 |
3/50 |
|
مركز خدمات حوزه هاي علميه |
110364 |
230364 |
7/108 |
|
مركز خدمات حوزه علميه قم |
251639 |
350002 |
4/39 |
|
مركز مديريت حوزه علميه قم |
40000 |
60000 |
50 |
|
موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) |
24600 |
33130 |
6/34 |
|
كميته امداد امام خميني (ره) |
7014880 |
10076454 |
6/43 |
|
نهاد رياست جمهوري |
174421 |
274035 |
57 |
با توجه به اين جدول مي توان جهت گيري دولت در سال اينده را دقيقا متوجه شد و اينكه به كدام گروه و كدام طيف بيشتر گرايش دارد و به چه منظور!