هفته گذشته ادغامی 36 میلیارد دلاری در صنعت نفت جهان رخ داد که ابروی برخی از کارشناسان جهان را از تعجب به بالا برد و بر روی لبهای امریکایی هایی که این ادغام را انجام داده بودند خنده آورد.

کونوکو فیلیپس ، یکی از شرکتهای پیشتاز نفتی جهان با پرداخت 36 میلیارد دلار شرکت " برلینگتون رسورسز" (Burlington Resources) را که یک تولید کننده کوچک نفتی و گازی در ایالات متحده است ، تصاحب کرد . تعجب کارشناسان نفتی جهان از این خرید و فروش به این خاطر بود که چطور کونوکو فیلیپس حاضر به پرداخت 36 میلیارد دلار ناقابل – که معادل درآمد نفتی ایران در سال گذشته بود – برای خرید یک شرکت کوچک نفتی آمریکایی شد ( اکونومیست 13 دسامبر 2005 ) و خنده کونوکو و دیگر آمریکاییان هم از آن جهت بود که به نظر آنها این ادغام شروع یک تحول جدید در انرژی شمال آمریکا است ، زیرا چیزی نزدیک به 80 درصد ذخایر گازی شرکت " برلینگتون رسورسرز" در آمریکای شمالی قرار دارد که این مزیت بسیار بزرگی برای کونوکو فیلیپس است . البته انچه که به این ادغام نفس تازه بخشید ، قیمت بالای نفت و همچنین گاز در بازارهای جهانی است ، چه در غیر اینصورت این ادغام - که از سال 2002 به اینطرف جهان نفتی شاهد ادغامی به این بزرگی نبود- توجیه اقتصادی نداشت .

اقتصاددانان از دیرباز به شعاری اعتقاد دارند که از نظرگاه آنها محور تمام فعالیت های اقتصادی است . به اعتقاد آنها آنچه که در وهله اول حرف آخر را می زند ، " قیمت" است . بدون این پارامتر ، هیچ معامله ای انجام نمی شود و هیچ پیوندی هم صورت نمی گیرد .

 قیمت بالای نفت در دو سال گذشته عامل تحولات زیادی در جهان انرژی بود . اول آنکه اکتشاف و بهره برداری از نفت را در نقاطی که تاکنون صرفه اقتصادی نداشت ، مثل کشورهای آفریقایی و نیز احداث خط لوله انتقال نفت باکو- جیحان ، توجیه پذیر کرد . دوم ، ارزش سهام شرکتهای انرژی را که به سراشیبی سقوط افتاده بود و برخی از آنها مانند انرون را به نابودی کشاند ، نجات داد . اکنون قیمت سهام شرکتهایی مانند شورون ، اکسان موبیل و شل حدود 2 برابر سال قبل است و این شرکتها در سال گذشته بیش از 40/2 دلار در هر سهم به سهامداران خود سود پرداخت کردند . سوم ، درآمدهای مالیات برهیدرو کربن کشورهای صنعتی به ویژه گروه هفت را به شدت افزایش داد – درست برخلاف این تصویر که کشورهای تولید کننده نفت علی الخصوص اعضای اوپک به درآمدهای باد آورده نفتی دست یافتند ، کشورهای صنعتی از محل افزایش قیمت نفت به در آمدهایی بیش از درآمدهای نفتی کشورهای تولید کننده نفت دست پیدا کردند .

بررسی های آماری در این خصوص  نکات جالب توجه و در عین حال تکان دهنده ای را نشان می دهند .

براساس آمارهایی که سازمان اوپک در زمینه درآمدهای نفتی اعضای خود و در عین حال کشورهای او. ای .سی . دی و به ویژه گروه هفت که شامل کشورهای ایالات متحده ، کانادا، ژاپن ، فرانسه ، آلمان ، ایتالیا و انگلستان است انتشار داده بیانگر آن است که این کشورها طی سالهای 2000 تا 2004 میلادی فقط از درآمدهای مالیاتی بر نفت و فراورده های نفتی بیش از درآمدهای نفتی اعضای اوپک در این سالها بدست آورده اند . این آمارها نشان می دهند که دولتهای گروه هفت حدود چهار برابر بیشتر از انچه که اوپک از فروش نفت بدست می آورد عایدشان می شود .

براساس این امارها طی سالهای 2000 تا 2004 درآمد حاصل از فروش نفت اوپک حدود 1300 میلیارد دلار بوده در حالیکه در این مدت درآمد حاصل از مالیات بر نفت و فرآورده های نفتی گروه هفت معادل 1600 میلیارد دلار بوده است . حال اگر این نکته را در نظر بگیریم که اوپک درآمد 1300 میلیارد دلار نفتی را باید صرف تولید و حمل ونقل و نیز هزینه های جانبی نفتی خود بکند اما گروه هفت درآمد 1600 میلیارد دلاری اش صرفا سود خالص است آن موقع متوجه تفاوت فاحش درآمدهای نفتی اوپک و درآمدهای مالیات بر نفت و فراورده های نفتی گروه هفت خواهیم شد . تفاوت هایی که باز در هزینه کردن آنها هم دولتهای متبوع ویژگی خاص خود را به کار می برند .