ضرر80 ميليارد دلاري خط لوله صلح
از يك خبر وقتي مي‌توان برداشتي درست و مطابق واقعيت داشت كه محتواي آن خبر سه شرط داشته باشد:
- راست باشد
-همه راست باشد
-غير‌راست نباشد
اگر هر يك از سه شرط فوق رعايت نشود، شنونده خبر مي‌تواند برداشتي غير‌واقعي داشته باشد در حالي كه گوينده خبر هم به ظاهر دروغي نگفته است.
نمايندگان ايران، پاكستان و هند پنجم بهمن‌ماه روي فرمول تعيين قيمت گاز براي خط لوله ايران- پاكستان- هند به توافق رسيدند ولي به بهانه محرمانه بودن، آن را اعلام نكردند.
مقامات گازي هند و پاكستان در بازگشت، توافقات انجام شده را به اطلاع مقامات عالي‌رتبه كشورشان رساندند كه به نظر مي‌رسد نه تنها مورد پذيرش آنها قرار گرفته بلكه پيشنهادات جديد چنان جذاب بوده كه مقامات هند و پاكستان استفاده از مهلت يك ماهه براي بررسي توافقات را ضروري ندانسته و رييس‌جمهوري پاكستان و وزير خارجه هند در اولين فرصت راهي ايران شدند و موافقت خود را با توافقات انجام شده و از جمله در مورد قيمت گاز و فرمول آن به مقامات ايراني اعلام كردند. ضمنا چون مقامات مربوطه ايراني توافقات انجام شده را محرمانه تلقي كرده و اطلاعي از آن به مردم ايران نداده بودند براي اينكه اين قرار‌داد‌بعد‌ها به سرنوشت قرار‌داد كرسنت مبتلا نشود و مردم ايران آن را جزو توافقات غير‌قابل قبول در پشت در‌هاي بسته تلقي نكنند نكاتي مهم از توافقات از جمله تخفيف30 درصدي را در مصاحبه‌هاي خود اعلام كردند.
آنها گفتند كه ايران 30 درصد در قيمت پيشنهادي اوليه (كه حدود قيمت فعلي فروش گاز ايران به تركيه است) تخفيف داده بنابراين قيمت گاز ايران خيلي خوب و جذاب است و هند و پاكستان آن را پذيرفته‌اند. مقامات وزارت نفت ايران بلافاصله اين اظهارات را تكذيب كردند و گفتند اخبار مبني بر ارايه 30 درصد تخفيف از طرف ايران در قيمت گاز صحت ندارد. مقامات ايراني گفتند ما بر سر فرمول قيمت توافق كرده‌ايم نه بر سر قيمت! و بدون تاييد يا تكذيب فرمول اعلام شده توسط خريدار‌ها، ادعا كردند كه فرمول توافق شده به بخش اعظم خواسته‌هاي ايران نزديك‌تر است!
اظهارات به ظاهر متفاوت يا متناقض مقامات گازي ايران با مقامات گازي هند و پاكستان باعث سردرگمي مردم است. مردم باور نمي‌كنند كه هيچ‌يك از دو طرف در موضوعي به اين مهمي خلاف بگويند.
از طرفي مقامات ايران دادن 30 درصد تخفيف را انكار مي‌كنند در حالي كه مقامات هند و پاكستان بر آن تاكيد دارند.
در چنين شرايطي انتظار از تيم مذاكره‌‌كننده اين است كه مردم را غير خودي تلقي نكرده و با اعلام كامل و شفاف توافقات، زمينه‌هاي سود برداشت را از ميان بردارند. بديهي است كه قرار‌داد با حجم حدود 250 ميليارد دلار كه براي 25 سال، كشور ما را متعهد به فروش روزانه 60 تا 150 ميليون متر‌مكعب گاز (حدود يك سوم كل گاز قابل صادرات كشور به صورت خوشبينانه) به هند و پاكستان مي‌كند، كاري نيست كه بتواند در پشت در‌هاي بسته و بر اساس نظر چند مذاكره‌كننده انجام و بعد هم از نتايج آن حرف‌هاي متناقض به مردم گفته شود.
آنچه از گزارشات مربوط به اين پروژه قديمي بر مي‌آيد و در مصاحبه‌هاي رييس قبلي هيات‌مذاكره‌كننده ايراني‌بار‌ها بر آن تاكيد شده بود اين است كه قيمت گاز تحويلي به اين پروژه در مرز ايران با پاكستان نبايد حدودا از قيمت گاز تحويلي در مرز ايران به تركيه كمتر باشد.
بر اين اساس فرمول زير براي تعيين قيمت گاز به هندي‌ها و پاكستاني‌ها ارايه شده بود:
قيمت گاز در هر زمان= 10 درصد قيمت نفت برنت در آن زمان+ 2/1
بر اساس فرمول بالا وقتي قيمت نفت برنت 60 دلار باشد قيمت گاز حدود 2/7 دلار براي هر ميليون بي‌تي‌يو خواهد شد. پيشنهاد هند و پاكستان در مقابل 2/4 دلار بود.
طبق گفته مقامات هند و پاكستان در جلسه اخير، نماينده ايران با فرمول زير براي تعيين قيمت گاز توافق كرده است:
قيمت گاز در هر زمان = 3/6 درصد قيمت نفت ژاپن در آن زمان +15/1
اگر قيمت نفت برنت 60 دلار باشد قيمت نفت ژاپن معمولا كمتر از 60 دلار است ولي اگر خوشبينانه آن را هم 60 دلار فرض كنيم، طبق فرمول جديد، قيمت گاز 93/4 دلار براي يك ميليون بي‌تي‌يو خواهد شد كه 5/31 درصد از قيمت پيشنهادي قبلي وزارت نفت كمتر است.
بنابراين ملاحظه مي‌فرماييد كه اظهارات هندي‌ها و پاكستاني‌ها راست است و اظهارات مقامات مربوطه ايراني تنها بخشي از راست است كه به نظر دروغ مي‌رسد زيرا درست است كه آنها بر سر فرمول توافق كرده‌اند ولي وقتي قيمت‌هاي مختلف نفت را در فرمول توافق شده بگذاريم قيمت گاز به دست مي‌آيد كه مي‌بينيم بيش از 30 درصد كمتر از قيمت‌هاي قبلي است. در نتيجه تكذيب خبر هندي‌ها توسط مقامات ايراني دروغ است و خبر ‌هندي‌ها درست بوده است.
نكته مهم ديگر اينكه با پذيرش فرمول قيمت جديد براي نفت مثلا 60 دلار، ايران دو دلار و 27 سنت براي هر ميليون بي‌تي‌يو تخفيف داده و هندي‌ها و پاكستاني‌ها تنها 73 سنت بالا آمده‌اند! با اين حال معلوم نيست چرا هيات مذاكره‌كننده ايراني ادعا دارد كه هندي‌ها و پاكستاني‌ها مجبور شدند تا بيشتر خواسته‌هاي ايران را بپذيرند!
انتظار مي‌رود مقامات گازي كشور براي روشن شدن اذهان مردم و رفع سوءتفاهمات پاسخ سوالات زير را بدهند:
-آيا اطلاعات اعلام شده توسط هندي‌ها و پاكستاني‌ها درست است يا خير؟ اگر درست نيست فرمول و ارقام صحيح كدامند؟
-قيمت توافق شده در مورد گاز صادراتي به هند و پاكستان چند درصد نسبت به قيمت گاز صادراتي به تركيه ارزان‌تر است؟ دليل و مصلحت احتمالي براي دادن چنين تخفيفي چه بوده است؟
-اگر تركيه اعتراض كند آيا اين تخفيف به تركيه هم داده مي‌شود؟
-گفته مي‌شود در برخي از موافقتنامه‌هاي فروش گاز به شركت‌هاي خارجي اصل كامله الوداد مورد قبول شركت صادرات گاز ايران قرار گرفته است. آيا اثرات اين توافقات روي آن قرارداد‌ها بررسي شده است؟
-چرا خبر مربوط به تخفيف 30 درصدي را تكذيب كرديد؟ آيا ادعاي هندي‌ها به گفته شما مصرف داخلي دارد يا تكذيب شما از ترس جو داخلي است؟
-چرا قيمت گاز و فرمول آن براي هندي‌ها و پاكستاني‌ها محرمانه نيست ولي براي مردم ايران محرمانه است؟
عده‌اي معتقدند اجراي اين پروژه باعث كاهش تنش در منطقه مي‌شود و منافع امنيتي دارد. البته اگر اين پروژه اجرا شود اختلافات بين هند و پاكستان كمتر شده و احتمال بروز درگيري بين آنها كاهش مي‌يابد.
سوال اين است كه چرا هزينه چنين اتفاقي را بايد مردم ايران بدهند؟ و اگر هم قرار است بدهند، چقدر بايد بدهند؟ 80 ميليارد دلار؟ و چه زماني بايد بدهند؟ هميشه؟ اگر با وجود چنين بذل و بخششي، باز هم هند و پاكستان اختلافات را كنار نگذاشتند اين تخفيف ادامه پيدا خواهد كرد؟
عده‌اي معتقدند كه چون كشور در شرايط خاصي است نياز به حمايت ديگران دارد و هند و پاكستان كشور‌هاي مهمي هستند. جواب اين است كه حافظ اين انقلاب و كشور خداوند متعال و مردم هستند. اگر مردم بدانند كه به بهانه گرفتن يك حق مسلم، 80 ميليارد دلار از در‌آمد آنها به جيب هندي‌ها و پاكستاني‌ها رفته، آيا باز هم حمايت مي‌كنند؟ سوال اين است كه اگر اين دو كشور در مجامع بين‌المللي عليه جمهوري اسلامي ايران راي دادند اين بذل و بخشش بايد تداوم يابد يا قطع مي‌شود؟ اگر مشكلات ايران در مرز‌هاي شرقي‌اش بيشتر شد باز هم موظفيم كه گاز را ارزان بفروشيم؟ در كجاي قرار‌داد اين موضوعات پيش‌بيني شده‌اند؟ كشور آزاد و مستقلي مي‌شناسيد كه چنين قراردادي را امضا كرده باشد؟ با اين همه دستاورد‌هاي بزرگ كشور در بعد از پيروزي انقلاب اسلامي چگونه مي‌توان چنين قرار‌داد غير‌منصفانه‌اي را امضا كرد؟
اگر دولت‌هاي هند و پاكستان سوبسيد فعلي روي قيمت گاز را برداشتند (همانطور كه در مورد ساير فرآورده‌هاي نفتي هم اينچنين عمل مي‌كنند و در مورد بعضي حتي ماليات هم مي‌گيرند و بانك جهاني هم آنها را براي اين منظور تحت فشار قرار داده است) آيا تخفيف ايران هم حذف مي‌شود يا ادامه يافته و به جيب شركت‌هاي گازي هند و پاكستان مي‌رود؟
به نظر نمي‌رسد كه قراردادي اينچنين غير‌منصفانه بتواند اجرا شود. اگر دوستان هندي و پاكستاني به جاي ما بودند قطعا تن به چنين كاري نمي‌دادند. كساني كه تجربه كار با اين دو كشور را دارند، شهادت مي‌دهند كه اين دو كشور در روابط تجاري خود حاضر به دادن يك درصد تخفيف هم به مناسبت دوستي و همسايگي نيستند. همين كه ايران اجازه مي‌دهد هند و پاكستان از طريق خط لوله به بزرگ‌ترين مخزن گازي جهان متصل شوند، بزرگ‌ترين دستاورد هند و پاكستان براي تضمين تامين انرژي مورد نيازشان در آينده است. مردم مسلمان و خوب پاكستان و هند همانقدر براي ما عزيز هستند كه مردم مسلمان و خوب تركيه. چه دليل دارد كه وقتي تركيه گازي را با قيمت معيني از ايران مي‌خرد و ايران مشتري‌هاي ديگري براي خريد با اين قيمت و حتي بالاتر از آن را دارد، ما با بيش از 30 درصد تخفيف به هندي‌ها و پاكستاني‌ها بفروشيم؟ آيا هندي‌ها حاضرند چنين كاري را با ما كنند؟ تركيه نقطه تماس ايران با ناتو و به زودي با اتحاديه اروپاست. تركيه نقش ضربه‌گير را براي ما با ناتو و اتحاديه اروپا خواهد داشت. اهميت تركيه چه ميزان از هند و پاكستان كمتر است؟
اميد است تا قبل از به سر آمدن يك ماه فرصت تعيين شده در توافقات، تيم مذاكره‌كننده ايراني يا دلايل خود براي تخفيف را براي مردم تشريح كند يا به فرمول قيمت قبلي برگردد.